ThS. Trần Thị Kim Oanh, ThS. Nguyễn Bùi Hậu

Bộ môn Tin học, Viện Sư phạm Tự nhiên

 

Ngày 19 tháng 01 năm 2018, Bộ Giáo dục và đào tạo đã công bố dự thảo 20 chương trình môn học phổ thông mới, trong đó có môn Tin học. Với chương trình giáo dục phổ thông mới, năng lực Tin học là một trong mười năng lực cốt lõi mà học sinh phổ thông cần hình thành và phát triển. Môn Tin học có sứ mạng giúp học sinh có được năng lực tin học với năm thành tố cơ bản là: (1) Sử dụng và quản lý các phương tiện, công cụ và các hệ thống tự động hóa của công nghệ thông tin và truyền thông; (2) Hiểu biết và ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật trong môi trường số hóa; (3) Nhận biết và giải quyết vấn đề trong môi trường thông tin và nền kinh tế tri thức; (4) Học tập và tự học tập với sự hỗ trợ của các hệ thống ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông; (5) Giao tiếp, hòa nhập, hợp tác phù hợp với thời đại thông tin và kinh tế tri thức. So với chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, vị trí, vai trò của môn Tin học sẽ thay đổi hoàn toàn.

Tin học sẽ là môn bắt buộc, có phân hoá

Ở chương trình phổ thông mới, Tin học là môn bắt buộc có phân hóa, xuyên suốt từ lớp 3 đến lớp 9 thay vì là môn tự chọn như chương trình hiện hành. Ở cấp trung học phổ thông, Tin học là môn học được lựa chọn theo nguyện vọng và định hướng nghề nghiệp của học sinh, phân hóa theo 2 định hướng “Tin học ứng dụng“ và “Khoa học máy tính“ (chương trình hiện hành không phân hóa).

Môn Tin học giữ vai trò chủ đạo trong việc chuẩn bị cho học sinh khả năng tìm kiếm, tiếp nhận, mở rộng tri thức và sáng tạo trong thời đại thông tin, kết nối và toàn cầu hóa; hỗ trợ đắc lực học sinh tự học và tập nghiên cứu; tạo cơ sở vững chắc cho việc ứng dụng công nghệ kỹ thuật số, phục vụ phát triển nội dung kiến thức mới, triển khai phương thức giáo dục mới và hiện đại cho tất cả các môn học.

Tập trung 3 mạch tri thức, cập nhật với thế giới

Để đáp ứng được 5 thành phần năng lực Tin học đã đề ra, chương trình Tin học chọn lọc các nội dung cơ bản hòa quyện của ba mạch tri thức: Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin và truyền thông và Học vấn số hóa phổ dụng; Nội dung chương trình gồm 7 chủ đề chính: (A) Máy tính và xã hội tri thức; (B) Mạng máy tính và Internet; (C) Tổ chức, lưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin; (D) Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số hóa; (E) Ứng dụng tin học; (F) Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính; (G) Hướng nghiệp với tin học.

Chương trình cụ thể với từng nội dung có tính mở cao, có các chủ đề bắt buộc và các chủ đề tùy chọn, không phụ thuộc vào thiết bị cụ thể; không phân biệt phần mềm và học liệu mở hay đóng nhằm tạo thuận lợi cho việc vận dụng thích hợp với điều kiện cụ thể của các địa phương và các đối tượng học sinh khác nhau. Để định hướng nghề nghiệp tin học trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chương trình định hướng một phổ rộng các ngành nghề cho các đối tượng học sinh khác nhau, gồm cả các ngành chuyên sâu và các ngành ứng dụng. Khai thác môi trường giáo dục tin học đa dạng và phong phú. Việc học và ứng dụng tin học không bị đóng khung trong nhà trường phổ thông mà được triển khai trong và ngoài nhà trường (ở nhà, qua mạng máy tính, qua Internet, trong câu lạc bộ). Khai thác đặc tính của giáo dục định hướng STEM. Chương trình môn Tin học hội tụ đủ bốn yếu tố giáo dục STEM: khoa học, công nghệ, kỹ nghệ và toán học. Chương trình khai thác ưu thế về tích hợp liên môn bằng cách yêu cầu học sinh làm ra sản phẩm cá nhân và sản phẩm của nhóm học tập để thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục hàn lâm và thực tiễn.

Trọng tâm là khả năng vận dụng của học sinh

Chương trình đặt trọng tâm vào việc đánh giá khả năng vận dụng kiến thức tin học của học sinh để giải quyết vấn đề thực tiễn, tạo cơ hội phát triển năng lực tự chủ, sáng tạo.

Chương trình khuyến khích áp dụng các giải pháp đánh giá kết quả học tập tin học chủ yếu sau: Khảo sát, kiểm tra kiến thức, kỹ năng thông qua các câu hỏi, bài tập, bài thực hành, sản phẩm của học sinh (kết quả thực hành, kết quả dự án,...); Đánh giá kiến thức, kỹ năng và thái độ ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình phát hiện và giải quyết vấn đề không chỉ ở trường mà cả ở nhà và ngoài xã hội; Ứng dụng trang thiết bị của kỹ thuật số, đa phương tiện để tổ chức các buổi trình bày sản phẩm do học sinh làm ra một cách hấp dẫn. Khuyến khích trao đổi, thảo luận giữa học sinh với nhau hoặc với giáo viên. Qua những hoạt động của học sinh, giáo viên có thêm một thước đo chính xác, khách quan hơn. Bám sát năm nhóm thành phần của năng lực tin học và các mạch nội dung Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin và truyền thông và Học vấn số hóa phổ dụng để đánh giá tổng hợp kết quả giáo dục.

Giáo viên Tin học “lên ngôi”

Theo số liệu rà soát của Bộ GD-ĐT, đối với bậc tiểu học, cả nước đang thiếu khoảng 5.600 giáo viên Tin học. Để đáp ứng chương trình mới, bắt đầu từ năm học 2021-2022 đến 2023-2024, Bộ khuyến cáo mỗi năm cần tuyển bổ sung khoảng 2.000 giáo viên cho môn học này. Ở bậc trung học cơ sở, với môn Tin học, chương trình hiện hành là môn tự chọn nhưng khi chuyển sang chương trình mới là bắt buộc. Bộ GD-ĐT đã yêu cầu các địa phương cần rà soát để xác định giáo viên đã được tuyển dụng, giáo viên hợp đồng để có phương án tuyển dụng ngay từ năm học 2018 - 2019.

Như vậy, môn Tin học trong chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ là môn học bắt buộc, chính thức, học suốt từ lớp 3 đến 12 và sẽ là môn có thi tuyển sinh Đại học như các môn học khác. Một điểm đáng nói là từ nay giáo viên Tin học sẽ không còn được coi là "thợ máy tính" trong nhà trường nữa, vị thế của giáo viên Tin học sẽ ngang bằng với giáo viên các môn học khác. Giáo viên Tin học chịu trách nhiệm cung cấp kiến thức và kỹ năng đảm bảo cho học sinh vận dụng Tin học phục vụ cho các môn học khác, chứ không phải giáo viên các môn học khác yêu cầu giáo viên Tin học dạy giúp khi có các nội dung liên quan đến Tin học nữa.

Tóm lại, với chương trình giáo dục phổ thông mới môn Tin học đã có một vị trí xứng đáng, là môn học quan trọng trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0. Điều này đồng nghĩa với việc giáo viên Tin học cũng sẽ có vị thế tương xứng trong nhà trường. Giáo viên Tin sẽ không bị "coi thường", sẽ không còn là “đi dạy là phụ, sửa máy tính là chính" như hiện nay.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Giáo dục và đào tạo, Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông môn Tin học.

2. Bùi Việt Hà, 8 điều khác biệt lớn của môn Tin học trong chương trình mới.

3. Báo An ninh Thủ đô, Cấp tập tuyển hàng nghìn giáo viên Tin học và Tiếng Anh cho chương trình phổ thông mới.